مسئولیت این روزهای شاعران؛ شعر بیکار نداریم

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها؛ جنگ تحمیلی دشمنان متخاصم آمریکایی صهیونی که منجر به دفاع مقدس سوم ایرانیان شد، ظرفیت هنر را پای کار میدان آورده است و دفاع دشمن‌شکن نیروهای مسلح و اجتماعات پرشور مردمی که جلوه‌های بی‌نظیری از عشق، قدرشناسی و وفاداری به اسلام و انقلاب را به نمایش گذاشت، الهام‌بخش شاعران متعهد و انقلابی برای سرایش آثار شعری فاخر شد.

شاعران آیینی و انقلابی در این فضای شور و شکوه جاری در فضای اجتماعی جنگ رمضان، که مملو از همبستگی و احساس مسئولیت جمعی بوده و وحدت و ایستادگی ملت ایران را به رخ جهانیان می‌کشد، به خلق آثار فاخری می‌پردازند که در سپهر ادبی و هنری ایران ماندگار خواهد شد. شاعران و مداحان بلکه همه هنرمندان در این روزها نقش آن روایتگری را دارند که تجربه جمعی مردم در این روزها و شب‌ها را در قالب زبان شعر و احساس باز روایی می‌کنند.

داود رحیمی، شاعر جوان و چهره سال هنر انقلاب اسلامی چهارمحال و بختیاری در سال ۱۴۰۴ یکی از هزاران شاعر متعهد، مؤمن و انقلابی این مرز و بوم است که در این روزها دغدغه‌ای جز مردم و میدان ندارد و آثار فاخر و درخشانی را خلق کرده است که دست به دست می‌چرخد. رحیمی که قریب به دو دهه مشغول فعالیت در عرصه شعر انقلابی و آیینی است کارنامه موفقی داشته و بسیاری از اشعارش توسط مداحان مشهور ملی خوانده شده و مورد اقبال مردم قرار گرفته است. از جمله قطعه معروف «منم باید برم» درباره شهدای والامقام مدافع حرم با اجرای سید رضا نریمانی که همه ما بارها شنیده و زیر لب زمزمه کرده‌ایم.

* خودتان را بیشتر معرفی کنید.

بنده از حدود سال ۸۹ به طور اتفاقی قطعه شعری را به یکی از رویدادهای دانشجویی فرستادم که رتبه آوردم و شعرم مورد اقبال داوران قرار گرفت. همین، جرقه آغاز جدی کار شعر بود. در پاسخ به لطف خداوند که این قریحه شاعری را در من نهاده است، فقط در زمینه شعر آیینی یعنی هر موضوع مرتبط با دین و مذهب، موضوعات اجتماعی، سیاسی و انقلابی را کار می‌کنم و وارد شعر آزاد نشدم. تمام اشعارم مسئولیتی دارند یعنی یا مدح و مرثیه اهل بیت (ع) است یا حاوی پیام انقلاب اسلامی، مسائل مبتلابه سیاسی و اجتماعی و … است. می‌توانم بگویم که به‌ هر حال آثارم کاری دارند و از حیث مفهوم و محتوا شعر بیکار و آزاد ندارم. معتقدم هر شعر باید وظیفه‌ای بر عهده داشته باشد و به درد بخورد و تلاش داشتم اشعارم این‌گونه باشد. بزرگان گفته‌اند شاعر زبان مردم خودش است لذا من هم اگر بتوانم حرف جامعه و مردم را به شعر در بیاورم و از زبان مردم شعر بگویم، رسالتم را انجام داده‌ام.

* در خصوص تأثیر زبان هنر خاصه زبان شعر بر مخاطبان اندکی توضیح دهید.

زبان شعر یک زبان دقیق و چکش کاری شده و هدف آن اثرگذاری بر مخاطب است، درون هر انسان با زبان شعر ارتباط برقرار می‌کند زیرا شعر سخنی بر آمده از دل است و لاجرم بر دل می‌نشیند. انسان به‌طور ذاتی هنردوست و شعردوست است و هر مفهوم در پیوند با هنر را سریع جذب و دریافت می‌کند. امام شهیدمان هم بر قدرت شعر بارها تأکید داشتند و فرمودند که یک شعر خوب می‌تواند کار ساعت‌ها منبر را انجام دهد که این نشان دهنده تأثیرگذاری شعر است.

* در حالی که ۵۴ روز از تحمیل جنگی دیگر بر ملت ایران از سوی دشمنان هم‌پیمان می‌گذرد مردم از هر قشر و طیف و با هر میزان سود و شغل و حرفه پای کار کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران هستند؛ از دیدگاه شما شاعران چه رسالت و نقشی در این میدان دارند؟

وظیفه شاعر جز این نیست که نسبت به اتفاقات و فضای جامعه خود واکنش نشان دهد چرا که شاعران پیغمبران جامعه هستند و برای روزهای خاص و شرایط ویژه مبعوث شده‌اند لذا امروز که کشورمان در مواجهه با جنایات و خباثت‌های آشکار دشمنان قسم خورده انقلاب و نظام اسلامی قرار دارد، اگر شاعر کنش نداشته باشد در انجام رسالت خود کوتاهی کرده است.

شاعر باید زبان جامعه و مردم خودش باشد و در این روزهای سخت و شرایط جنگی باید پشتیبان کشور و ملتش باشد و برای آنها بسراید. سرودن از گل و بلبل و بهار و نظیر اینها کار دشواری نیست و همیشه وقت برای آن وجود دارد اما اکنون جامعه بیشتر از همیشه نیازمند شاعران است و این هنرمندان باید همراهی کنند.

* در خصوص آثار خودتان هم ناظر بر شهادت قائد امت و هم دفاع مقدس و مقاومت ایرانیان در برابر دشمنان آمریکایی صهیونی بگویید. کدام اثر را خودتان بیشتر دوست داشتید.

از ساعات آغازین جنگ و دریافت خبر تلخ شهادت امام شهید مرثیه‌هایی در قالب شعر کلاسیک نوشتم. همچنین برای تجمعات بی‌سابقه و باشکوه مردمی در خیابان نیاز به شعار داشتیم که فضای شور و حماسه را تقویت کند. به‌هر حال کشورمان اتفاقات جدیدی را تجربه کرد که نیاز به شعارهای جدید هم در تجمعات بود که این کار هم انجام شد و ادامه دارد.

اشعار و نوحه‌های جدید برای مداحان نیز متناسب با فضای جدید آکنده از سوگ و شور و حماسه نوشتم که خوشبختانه این آثار در سطح ملی هم دیده شده و مورد استفاده قرار گرفته است. این اشعار ناظر به موضوعات مختلف حوزه جنگ با دشمن اعم از آتش‌بس و مذاکره، تشویق و تهییج مردم، حمایت و تقدیر از رزمندگان اسلام و … است.

نمی‌توانم یک اثر را انتخاب کنم ولی یک مثنوی حماسی را در روزهای اول خطاب به دشمنان جنگ رمضان سرودم که این اثر توسط مداحان و خوانندگان متعددی در کشور خوانده شد و مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت که فرازهایی از آن به این شرح است:

بسم‌الله اگر مرد نبردید، بیایید!

دنبال امان‌نامه نگردید، بیایید!

ما آمده‌ایم از غم این داغ بمیریم

هیهات اگر از تو امان‌نامه بگیریم

ننگ است امان در دل هنگامه گرفتن

نفرین به تو ‌و از تو امان‌نامه گرفتن

امروز خیابان شده میدان شهادت

هیهات که خالی شود این جبهه‌ی وحدت

ما دست کشیدیم از این جان و از این سر

ما تشنه‌ی خونیم به خونخواهی رهبر

در بیعت آقای شهیدیم به‌والله

از خامنه‌ای دل نبریدیم به‌والله

* برای شهادت امام امت چه حس و حالی را در آثارتان به مخاطبان انتقال دادید؟

در نخستین دقایقی که خبر را دریافت کردم، در مسیر رسیدن به محل کارم، یک مثنوی تقریباً طولانی نوشتم که ابیاتی از آن به این شرح است:

پدر شهید شد ولی به ارث مانده غیرتش

پدر به آرزوی خود رسید… آه … امتش

پدر شهید شد ولی نمرده اعتقادمان

پدر رسیده است به لقای صاحب الزمان

پدر که گفت هرچه دارد از امام مهدی است

و گفت صاحب اختیار این نظام مهدی است

یتیم های این خبر! زمان اشک و گریه نیست

بلند شو برادرم! سیه به تن، ولی بایست

کمر شکست از این خبر ولی به‌جاست عظممان

سیاه تن کنیم و این شود لباس رزممان

ز تن برون نمی‌رود لباس انتقام ما

حرام باد زندگی به قاتل امام ما

خدای انقلاب ما همان خدای کربلاست

امام بچه شیعه‌ها همان امام سر جداست

پس از غروب کربلا علم زمین نخورده است

امام زنده‌تر شده، امام ما نمرده است

بعد از آن هم اشعار و سروده‌های متعددی خلق شد که غالباً فضای سوگ و حماسه را در هم می‌آمیزد و مضامین و محتوای این اشعار، حرکت‌آفرین و امیدبخش است.

* آیا از دیدگاه خودتان آثار شما درباره جنگ تحمیلی سوم اثرگذاری لازم را در مخاطبان داشته است؟

خروجی کار و نتیجه‌ای که دنبال می‌کنم این است که آثارم مورد استفاده قرار گیرد و این میدان عظیم مردمی را تقویت کند که خوشبختانه به لطف خدا این مهم حاصل شده است. زمانی که اشعار و آثار را در کانال قرار می‌دهم مورد استفاده گسترده مداحان و ذاکران و نیز مردم در تجمعات قرار می‌گیرد. این نشان می‌دهد که بازخورد مخاطبان نیز مطلوب بوده و کاربرد داشته است. وقتی اشعارم در تجمعات خوانش می‌شود و مورد استقبال مردم قرار می‌گیرد و مداحان نیز این اشعار را می‌خوانند پیداست که اثرگذاری لازم را داشته است.

در این راستا دوستان برگزارکننده تجمعات پیشنهاد دادند که در کنار شعارهای عمومی که در همه تجمعات توسط مردم تکرار می‌شود، فرازهای بومی سازی شده متناسب با حال و هوای شهرکرد به این شعارها افزوده شود لذا چند فراز که اسم خیابان‌های شهرکرد را در بر داشت سرودم و در این شب‌ها این شعارها نیز توسط مردم فریاد زده می‌شود. خوشبختانه مردم از این فرازها استقبال بسیار خوبی داشتند و در این شب‌های تجمعات وقتی مجری این اشعار را فریاد می‌زند، اکثراً شعر را از حفظ هستند و به خوبی همخوانی می‌کنند. از جمله این فراز:

از این خیابان تا فتح خیبر

راهی نمانده الله اکبر

از شهرکرد آماده‌ فتح میدانیم

در کاشانی، ملت، سعدی، هرشب می‌مانیم

الله اکبر خامنه‌ای رهبر

*سخن شما با کسانی که واکنشی به اتفاقات ندارند و اصولاً به مضامین مبتلابه جامعه نمی‌پردازند، چیست؟

شاعر از ریشه «شعر» به معنی احساس و شعور و عاطفه است و کسی که این اتفاقات مهم و حیاتی برای کشور و ملتش رخ بدهد و هیچ احساسی نداشته باشد یا بروز ندهد، طبیعتاً نباید او را شاعر نامید. این جنگ علاوه بر تمام ابعاد نظامی و سیاسی و نظیر اینها یک منبع الهام‌بخش احساسی نیز می‌تواند باشد که هنرمندان را به سمت خلق و آفرینش سوق بدهد.

همانطور که همه ما هر روز مشاهده می‌کنیم این جنگ احساسات جامعه را کاملاً درگیر کرده است و کسی که ایرانی باشد و شاعر هم باشد، قاعدتاً احساسش هم درگیر این رویداد می‌شود و حتماً واکنشی نشان می‌دهد و از طریق آثارش با هم‌وطنانش همدلی و همدردی کرده و شور و حرکتی را بنا می‌نهد.