به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، صبحهای خنک بهاری در شهرستان ساری، جایی در قلب مازندران، با عطر دلانگیز گلهای محمدی آغاز میشود. در دامنههای سرسبز دودانگه، جایی که جنگلهای انبوه البرز با مراتع پر از گلهای وحشی درهم میآمیزند، روستاهایی مانند پاجی میانا و شلدره به صحنهای از رنگ و عطر تبدیل شدهاند. اینجا، در میان تپههای شیبدار که رودخانه هشترود در پای آنها زمزمه میکند، مزارع گل محمدی چون فرشی صورتی و سفید گسترده شدهاند؛ گویی طبیعت و انسان در پیمانی ناگفته، این سرزمین را به بهشتی معطر بدل کردهاند.
گل محمدی، این یادگار باغهای کهن ایرانی، در ساری بیش از یک گیاه است؛ نمادی است از امید، پایداری و نوآوری. در سالهایی که خشکسالی آسمان مازندران را تشنه نگه داشته و سرمازدگی به محصولات سنتی مانند گندم و جو امان نداده، کشاورزان ساری با هدایت جهاد کشاورزی به سوی کشت این گیاه مقاوم روی آوردهاند. گل محمدی، که با ریشههای عمیقش خاک شیبدار را در آغوش میکشد و با نیاز اندک به آب در برابر کمآبی سر خم نمیکند، پاسخی است به چالشهای زیستمحیطی و اقتصادی منطقه. تنها یک گریز کوچک به اعداد کافی است تا عظمت این تحول را نشان دهد: در دودانگه، ده ها هکتار از اراضی شیبدار زیر کشت این گل معطر رفته و کارگاههای گلابگیری، عطر آن را به بازارهای دور و نزدیک رساندهاند.
اما آنچه مزارع گل محمدی ساری را متمایز میکند، تنها محصول آنها نیست؛ داستان مردمانی است که با دستهای پینهبسته و قلبهایی پر از امید، این گلها را پرورش میدهند. در پاجی میانا، جایی که خانههای خشتی با دیوارهای گلی در کنار مزارع گل به استقبال بهار میروند، زنان و مردان روستایی از طلوع آفتاب تا غروب، گلبرگها را با دقت میچینند.
صدای خندههایشان با آواز پرندگان درهم میآمیزد و بوی گلاب تازه از دیگهای سنتی کارگاههای محلی به هوا برمیخیزد. این کارگاهها، که با دیگهای مسی و روشهای سنتی گلابگیری را زنده نگه داشتهاند، نهتنها محصولی ناب تولید میکنند، بلکه به جاذبهای برای گردشگران تبدیل شدهاند.
اقامتگاههای بومگردی که در سالهای اخیر در دودانگه مانند قارچ از زمین سر برآوردهاند، گواهی بر این تحولاند. خانههای قدیمی با پنجرههای چوبی، که زمانی در سکوت غبار فراموشی میگرفتند، حالا میزبان مسافرانیاند که برای تجربه زندگی روستایی و بوییدن عطر گلها به این منطقه میآیند. این چرخه، از مزرعه تا بازار و از کارگاه تا گردشگری، نشان میدهد که گل محمدی چگونه ریشههایش را نهتنها در خاک، بلکه در فرهنگ و اقتصاد ساری دوانده است.
این گزارش، سفری است به قلب مزارع معطر ساری، جایی که عطر گل محمدی با نسیم البرز درمیآمیزد و روایتی از پایداری، نوآوری و همبستگی را بازگو میکند. از روستاهای دودانگه تا بازارهای جهانی، ساری در حال نوشتن داستانی است که عطرش برای نسلها باقی خواهد ماند.
مزایا و چالشهای پرورش گل محمدی در پاجی میانا
آقای خورشیدی، کشاورز فعال در روستای پاجی میانا از بخش دودانگه ساری، با اختصاص دو هکتار از اراضی شیبدار خود به کشت گل محمدی، از تجربههای خود در این حوزه سخن گفت. وی در این گفتوگو به مزایای اقتصادی و زیستمحیطی این محصول، موانع فروش، و راهکارهای پیشنهادی برای بهبود وضعیت گلکاران منطقه پرداخت.
آقای خورشیدی درباره دلایل انتخاب این محصول اظهار کرد: «خاک و اقلیم پاجی میانا برای پرورش گل محمدی بسیار مناسب است. خاک لومی سبک با زهکشی خوب و pH حدود 6.5، همراه با روزهای آفتابی و شبهای خنک دودانگه، گلهایی با عطر و اسانس قوی تولید میکند. از دو هکتار مزرعهام، سالانه حدود دو تن گلتر برداشت میشود که به تولید گلاب و غنچه خشک اختصاص مییابد.
وی افزود: گل محمدی به دلیل مقاومت بالا در برابر کمآبی، گزینهای ایدهآل برای منطقه ماست که با چالش خشکسالی مواجه است. با بهرهگیری از آبیاری قطرهای، مصرف آب به 1500 مترمکعب در هکتار کاهش یافته که 65 درصد صرفهجویی نسبت به روشهای سنتی دارد. این روش نهتنها هزینهها را کاهش داده، بلکه بازدهی گلدهی را افزایش داده است.
خورشیدی به ارزش اقتصادی این محصول نیز اشاره کرد: گل محمدی ارزش افزوده قابلتوجهی دارد. هر کیلوگرم گلتر به تولید گلاب و غنچه خشک منجر میشود که در بازارهای داخلی و خارجی تقاضای بالایی دارند. در پاجی میانا، کارگاههای گلابگیری مانند کارگاه ما، علاوه بر تولید، فرصتهای شغلی برای جوانان روستا ایجاد کردهاند. در فصل برداشت، چند نفر از اهالی بهصورت فصلی مشغول کار میشوند و درآمد خوبی کسب میکنند.
او همچنین از تأثیرات گردشگری گفت: مزارع گل محمدی به جاذبهای برای گردشگران تبدیل شدهاند. در فصل بهار، بازدیدکنندگان از ساری و سایر شهرها برای تماشای مزارع و تجربه گلابگیری به پاجی میانا میآیند. این امر فروش محصولات ما را افزایش داده و به رونق اقامتگاههای بومگردی در روستا کمک کرده است.
آقای خورشیدی درباره مشکلات فروش محصولات اظهار داشت: مهمترین چالش ما نبود بازار فروش پایدار است. با وجود کیفیت بالای گلاب و غنچه خشک تولیدی در پاجی میانا، واسطهها محصولات را با قیمت پایین خریداری میکنند و سود اصلی به جیب دلالان میرود. فقدان دسترسی مستقیم به خریداران عمده یا بازارهای صادراتی، ما را مجبور به فروش ارزان به واسطهها کرده است.
او همچنین به مسائل مرتبط با آفات اشاره کرد: اگرچه گل محمدی مقاوم است، اما آفاتی مانند شته یا بیماریهایی مثل سفیدک پودری گاهی به مزارع آسیب میرسانند. حمایتهای جهاد کشاورزی در زمینه تأمین سم وجود دارد، اما دسترسی به سموم ارگانیک و آموزشهای تخصصی برای مدیریت آفات همچنان محدود است.
آقای خورشیدی برای رفع مشکلات فروش پیشنهادهایی ارائه کرد: تشکیل یک تعاونی برای گلکاران دودانگه ضروری است. تعاونی میتواند محصولات ما را مستقیماً به شرکتهای دارویی، آرایشی یا صادراتی عرضه کند و دست واسطهها را کوتاه کند. این کار سود بیشتری به کشاورزان میرساند و بازار فروش را پایدار میکند.
وی افزود: احداث یک واحد فرآوری اسانس در دودانگه میتواند تحول بزرگی ایجاد کند. با سرمایهگذاری در این بخش، ارزش افزوده محصولات ما چند برابر میشود و امکان رقابت در بازارهای جهانی فراهم خواهد شد.
خورشیدی درباره زیرساختها گفت: بهبود جادههای روستایی و ایجاد سردخانههای کوچک برای نگهداری گلهای تازه، میتواند از افت کیفیت محصول جلوگیری کند. همچنین، برگزاری نمایشگاههای تخصصی برای معرفی محصولات پاجی میانا به خریداران بزرگ، راهکار مؤثری برای توسعه بازار است.
او در پایان تأکید کرد: با حمایت بیشتر جهاد کشاورزی در زمینه آموزش، تأمین سموم ارگانیک و بازاریابی، گلکاران پاجی میانا میتوانند جایگاه قویتری در بازارهای داخلی و خارجی پیدا کنند. گل محمدی برای ما فقط یک محصول نیست؛ آینده روستای ماست.
فرصتی برای تحول اقتصاد روستایی
در راستای سیاستهای جهاد کشاورزی مازندران برای مقابله با چالشهای زیستمحیطی و اقتصادی در اراضی شیبدار، کشت گل محمدی بهعنوان یک راهکار کلیدی در دستور کار این سازمان قرار گرفته است. بابک مؤمنی، مشاور استاندار مازندران، در گفتوگویی درباره برنامههای این سازمان برای توسعه کشت گل محمدی در استان توضیحات جامعی ارائه کرد.
مؤمنی با اشاره به شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی مازندران اظهار داشت: استان مازندران پتانسیل بینظیری برای کشت گیاهان دارویی کمنیاز به آب مانند گل محمدی دارد. این گیاه نهتنها در برابر کمآبی مقاوم است، بلکه به دلیل سازگاری با خاکهای کمبازده و شیبدار، میتواند از فرسایش خاک جلوگیری کند و به حفظ محیطزیست کمک کند. در سالهای اخیر، با توجه به مشکلات خشکسالی و سرمازدگی که کشت محصولات سنتی مثل گندم و جو را با چالش مواجه کرده، گل محمدی بهعنوان یک محصول اقتصادی و پایدار مورد توجه قرار گرفته است.
او افزود: گل محمدی محصولی با ارزش افزوده بالاست. از گلتر آن گلاب، اسانس و غنچه خشک تولید میشود که هم در بازار داخلی و هم در بازارهای جهانی تقاضای زیادی دارد. این موضوع فرصت بزرگی برای کشاورزان مازندرانی ایجاد کرده تا با تغییر الگوی کشت، درآمد خود را افزایش دهند.
مشاور استاندار مازندران با اشاره به آمارهای اخیر، وضعیت کشت گل محمدی در استان را تشریح کرد: «در حال حاضر، حدود 353 هکتار از اراضی استان زیر کشت گل محمدی قرار دارد که بخش عمده آن در مناطق دودانگه و فریم شهرستان ساری متمرکز است. سال گذشته، 779 تن گلتر از این مزارع برداشت شد که بخش قابلتوجهی از آن به واحدهای گلابگیری محلی منتقل شد. عملکرد متوسط یک تن در هکتار نشاندهنده پتانسیل بالای این محصول در مازندران است، اما ما معتقدیم با بهبود روشهای کشت و استفاده از فناوریهای نوین، میتوان این عملکرد را تا دو برابر افزایش داد.
وی همچنین به فعالیت واحدهای گلابگیری اشاره کرد و گفت: در منطقه دودانگه، 16 واحد گلابگیری فعال داریم که با استانداردهای بهداشتی کار میکنند. این واحدها نهتنها به تولید گلاب و اسانس کمک کردهاند، بلکه به جاذبهای برای گردشگران تبدیل شدهاند. جشنوارههای گلابگیری، مانند جشنواره ملی گل محمدی دودانگه، نقش مهمی در معرفی این ظرفیت به گردشگران و سرمایهگذاران داشته است.»
او ادامه داد: یکی از اولویتهای ما، آموزش کشاورزان است. ما کارگاههای آموزشی برگزار میکنیم تا کشاورزان با روشهای مدرن کشت، هرس و برداشت آشنا شوند. برای مثال، استفاده از سیستمهای آبیاری قطرهای نهتنها مصرف آب را تا 50 درصد کاهش میدهد، بلکه باعث میشود گلها عطر و کیفیت بهتری داشته باشند. این موضوع برای رقابت در بازارهای صادراتی بسیار مهم است.
مشاور استاندار مازندران به برخی چالشهای موجود نیز اشاره کرد: یکی از مشکلات اصلی، نبود صنایع تبدیلی کافی در استان است. در حال حاضر، بیشتر تولیدات ما بهصورت گلاب یا گل خشک عرضه میشود، اما برای تولید اسانسهای باکیفیت و سایر فرآوردهها مانند کانگریت و ابسلوت، نیاز به سرمایهگذاری در کارخانجات مجهز داریم. به همین دلیل، در حال مذاکره با بخش خصوصی برای احداث یک واحد فرآوری پیشرفته در منطقه فریم هستیم که میتواند ارزش افزوده محصولات را چند برابر کند.
او با اشاره به برگزاری ششمین جشنواره ملی گل محمدی در دودانگه، افزود: این جشنوارهها فقط یک رویداد فرهنگی نیستند؛ آنها فرصتی برای معرفی توانمندیهای کشاورزی مازندران و جذب سرمایهگذاری هستند. ما قصد داریم این جشنوارهها را در سالهای آینده با حضور تولیدکنندگان و خریداران بینالمللی برگزار کنیم تا بازارهای جدیدی برای محصولاتمان پیدا کنیم.
در پایان، مؤمنی به برنامههای بلندمدت سازمان اشاره کرد: هدف ما این است که طی پنج سال آینده، سطح زیر کشت گل محمدی در مازندران را به 1000 هکتار برسانیم. این هدف با توجه به استقبال کشاورزان و حمایتهای دولت کاملاً قابلدستیابی است. ما همچنین در حال مطالعه برای معرفی ارقام جدید گل محمدی هستیم که بتوانند در شرایط اقلیمی متنوع مازندران عملکرد بهتری داشته باشند. علاوه بر این، با توسعه صنایع تبدیلی و تقویت زنجیره ارزش، امیدواریم مازندران به یکی از قطبهای تولید و صادرات گل محمدی در ایران تبدیل شود.
به گزارش تسنیم، وقتی خورشید در پشت تپههای دودانگه غروب میکند و آخرین پرتوهایش بر مزارع گل محمدی پاجی میانا میتابد، گویی طبیعت برای لحظهای نفس میکشد و عطر گلها را در نسیم شامگاهی میپراکند. اینجا، در روستاهای ساری، گل محمدی چیزی بیش از یک گیاه است؛ روایتی است از پایداری مردمانی که خاک شیبدار را به باغی معطر بدل کردهاند. از دستهای پینهبسته کشاورزانی چون آقای خورشیدی که هر صبح با امید گلبرگ میچینند، تا کارگاههای گلابگیری که عطر سنت را زنده نگه میدارند، این شکوفههای کوچک، زندگی را به روستاها بازگرداندهاند.
هر دیگ گلاب که در پاجی میانا بخار میکند، داستانی از تلاش، همبستگی، و آرزوهای بزرگ به همراه دارد. جشنوارههای بهاری، با موسیقی مازندرانی و خندههای کودکان روستا، نهتنها عطر گل را به شهرها میبرند، بلکه پیامی از امید را فریاد میزنند: اینکه میتوان با طبیعت همنوا شد و از دل چالشها، فرصت ساخت. گردشگرانی که در اقامتگاههای بومگردی شب را به صبح میرسانند، با خود نهفقط شیشهای گلاب، که خاطراتی از مهماننوازی و زیبایی ساری را به خانه میبرند.
آینده این مزارع، درخشانیِ شکوفههای بهاری است. با هر نهال جدیدی که در خاک دودانگه ریشه میدواند، رویای بازارهای جهانی و کارگاههای پیشرفته اسانسگیری نزدیکتر میشود. گل محمدی، این میراث کهن ایرانی، در ساری به پرچمی برای احیای روستاها، بازگشت جوانان، و شکوفایی اقتصاد محلی بدل شده است. و هنگامی که نسیم بعدی از پاجی میانا بوزد، عطر این گلها نهتنها در مازندران، که در گوشهگوشه جهان خواهد پیچید، گواهی بر اینکه از دل خاک، میتوان عطر جاودانگی برداشت.
انتهای پیام/
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0